گردشگری غذایی استان های ایران

شیراز

شهر شیراز، علاوه بر جاذبه‌های گردشگری تاریخی خود، با انواع غذاهای سنتی نیز گردشگران را به خود جذب می‌کند. می‌توان از غذاهای محلی شیرازی مانند مرغ مسمای شیرازی، توتوه شیرازی، آلو پلو شیرازی، کلم پلو شیرازی، لای پلو شیرازی، قرمه به، کباب پلو شیرازی، دو پیازه آلو، آش سبزی، آب پیازک، و یخنی نخود یاد کرد. همچنین، مسقطی یکی از دسرهای خوشمزه و سنتی ایرانی است که اصالت آن متعلق به شهرستان لار استان فارس است.

اذربایجان شرقی

شهر تبریز نیز یکی دیگر از مقصدهای گردشگری غذا در ایران محسوب می‌شود. کوفته تبریزی، که از تازه‌ترین مواد تهیه می‌شود، به عنوان معروف‌ترین غذای سنتی این شهر شناخته می‌شود. همچنین، از دیگر غذاهای معروف این شهر می‌توان به کباب بناب، دلمه برگ مو، خورش هویج، کوکو لوبیا سبز، آش آبغوره، آش اوماج، دویماج، قارنی یاریخ، آش میوه، قورما ورباسی، سوتی پلو، شیر پلو یا سوت پلو، و… اشاره کرد. آذری‌ها در کنار وعده‌های ناهار و شام از انواع مرباها مانند مربای پوست پرتقال، زردآلو و انجیر و بالنگ به عنوان دسر استفاده می‌کنند.

اصفهان

کمتر کسی را می‌توان یافت که به اصفهان سفر نکرده باشد و بریانی اصفهان را امتحان نکرده باشد. این غذا یکی از غذاهای سنتی و معروف اصفهان است که با گوشت گوسفند تازه تهیه می‌شود. علاوه بر بریانی، غذاهای دیگری نیز در اصفهان معروف هستند مانند یخمه ترش، کباب مشتی، کوفته شوید باقالیف تاس کباب، کوفته کشک، دلمه برگ مو اصفهانی، حلیم ماش و قمری، کله جوش، آش سماق، خورش نعنا جعفری، خورش ماست، کاچی هفت دخترون و… این غذاها به عنوان نمادهایی از فرهنگ و سنت اصفهان، این شهر را به یکی از مقصدهای گردشگری غذا در ایران تبدیل کرده‌اند.

خوزستان

خوزستان، مهد غذاهای تند و محلی، یکی از محبوب‌ترین مقاصد گردشگری غذا در ایران است. این استان به عنوان یکی از مکان‌هایی که غذاهای محلی و تند در آن معروف است، شناخته می‌شود. از مهم‌ترین و معروف‌ترین غذاهای این استان می‌توان به قلیه ماهی، قلیه تخم مرغ، نافله خوزستان، یپاکوره یا پاکورا، کبه عربی، امگشت، آش ارده خوزتانی، ماهی تنوری صبوری، حمیس توله، اشکنه دزفول، شوربا، سمبوسه خوزستانی و… اشاره کرد. فلافل نیز یکی از غذاهای لذیذ و مغذی است که معمولاً به عنوان غذایی عربی و مربوط به مناطق جنوبی ایران شناخته می‌شود. امروزه، این غذا به صورت فست فود در بسیاری از مراکز شهری در اکثر شهرهای ایران طبخ می‌شود و به صورت ساندویچ در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.

رشت

شهر رشت به عنوان یکی از شهرهای خلاق خوراک شناسی شناخته می‌شود، زیرا برخورداری از بیش از ۲۲۰ نوع خوراکی محلی، تنوع در خوراک و فرآورده‌های غذایی محلی، و ارتقاء فرآیند سلامت محور تولید غذای محلی از مزرعه تا سفره از ویژگی‌های بارز آن است. از جمله دلایل دیگر ثبت این شهر به عنوان شهر خلاق خوراک می‌توان به استفاده از مواد غذایی متناسب با فصل، منابع غذایی طبیعی غنی با چاشنی فرهنگ محلی اشاره کرد.

میان غذاهای محلی و سنتی استان گیلان که به شهر رشت وابسته است، می‌توان به غذاهایی مانند میرزا قاسمی، کولی، آلو مسما، سیر قلیه، اناربیج، باقلا خورش، ترش تره، باقلا قاتق، کویی تره، سیرابیج، واویشکا، ترش آش، پامادور قاتوق و… اشاره کرد.

کرمانشاه

کرمانشاه با بیش از ۸۰ نوع غذا و خوراک، ۱۱ نوع نان، ۲۰ نوع شیرینی، و میان‌وعده‌های مختص خود، در سال ۱۴۰۰ به عنوان یکی از شهرهای خلاق خوراک در جهان توسط سازمان فرهنگی، آموزشی و اجتماعی یونسکو انتخاب شده است. این استان با خوراکی‌هایی همچون روغن کرمانشاهی، نان برنجی، کاک، خورشت خلال و دنده کباب، آبگوشت یاغی، شلمین یا شلم کرمانشاهی، آش عباسعلی، به عنوان سی‌و‌هفتمین شهر خلاق خوراک در جهان و دوازدهمین شهر خلاق خوراک در آسیا شناخته شده است.

اردبیل

استان اردبیل که در شمال غرب ایران با آب و هوایی سرد و کوهستانی واقع شده است، یکی از محبوب‌ترین مقاصد گردشگری این کشور محسوب می‌شود. در این منطقه، غذاهای محلی بیشتر شامل انواع آش‌ها می‌باشند، با این وجود، غذاهای سنتی متنوعی نیز وجود دارند از جمله کاسه کباب، تره اسفناج، سوتی پلو، پیچاق قیمه و سایر غذاها. همچنین، انواع ترشی‌های محلی و سالادها مانند سالاد فلفل سبز نیز در این استان تهیه می‌شوند.

آش دوغ یا همان “آیران آشی” یا “دوغا” در زبان ترکی و “دوکلیو” در زبان کردی، یکی از غذاهای محلی و قدیمی ایرانی است که در استان اردبیل و سایر مناطق از جمله آذربایجان، کردستان، کرمانشاه، اصفهان، کاشان، فارس، همدان، چهارمحال و بختیاری، و قزوین با تهیه‌های مختلف محبوبیت دارد.

پیچاق قیمه یا “خورش بادام”، یکی از غذاهای محبوب ایرانی است که در مناطق مختلف کشور، دستور پخت‌های متنوعی برای طبخ آن وجود دارد.

سوتی پلو یا “شیر پلو”، یکی از پلوهای محلی استان اردبیل است که معمولاً در شب عید نوروز و چهارشنبه سوری به همراه ماهی دودی، گوشت، خرما و کشمش سرو می‌شود. در زبان ترکی، “سوت” به معنای شیر است.

تهران

در میان خوشمزه‌ترین و لذیذترین غذاهای استان تهران، آش شله قلمکار و اشکنه اسفناج جایگاه ویژه‌ای دارند. همچنین، غذاهای دمپختک، کله گنجشکی، و والک پلو (که والک گیاهی خوراکی است که یکی از مهم‌ترین خاستگاه‌های نوع مرغوب آن دامنه البرز و شمیرانات استان تهران می‌باشد) از جمله غذاهای لذیذی هستند که هم در گذشته و هم اکنون توسط طرفداران زیادی مورد پسند قرار می‌گیرند.

گرگان

در میان غذاهای سنتی استان گرگان، اسپه آش با انار ترش به عنوان یکی از مهم‌ترین چاشنی‌های این غذا شناخته می‌شود. همچنین، کدو ترشک (یا کئی ترشک) از جمله غذاهای محبوبی است که مردم محلی آن را در ایام ماه رمضان برای افطار به منظور تنوع در غذاها مصرف می‌کنند و معمولاً با نان سرو می‌شود. همچنین، بولامه (بولاماق) نوعی غذای مشابه حلیم است که در این منطقه تهیه و مصرف می‌شود.

زنجان

در استان زنجان، کوفته برنجی یکی از خوشمزه‌ترین و پرطرفدارترین غذاهاست که طعم منحصر به فرد آن ناشی از ترکیب انواع سبزی‌های معطر و برنج متفاوت است. همچنین، کله جوش یکی از غذاهایی است که در اکثر نقاط کشور با دستورپخت‌های متفاوت تهیه می‌شود. بوغدا آشی (یا آش گندم) نیز یک غذای بسیار خوشمزه و محبوب مخصوص استان زنجان است. همچنین، خورش آلوچه با مرغ از جمله خوراکی‌های معروف این منطقه است. همچنین، شش انداز یک غذای خاص است که مردم این استان به مناسبت شب چهارشنبه سوری آن را تهیه می‌کنند.

کردستان

در استان کردستان، یکی از غذاهای محلی معروف آش سه نگه سیر است که اغلب با گوشت و مرغ تهیه می‌شود و در اکثراً ماه‌های مبارک رمضان مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین، شیش کباب که یک غذای خوشمزه و برنجی است، در این منطقه بسیار محبوب است و به ویژه در میان عایر و دامداران این منطقه، بسیار شایع است. یکاوه نیز یک غذای مجلسی کردستان است که با استفاده از برنج و بلغور تهیه می‌شود. همچنین، قایرمه که یک غذای گیاهی و محلی است، به جمع غذاهای معروف کردها تعداد می‌شود.

ایلام

در استان ایلام، آبگوشت یکی از غذاهای اصیل و محبوب ایرانی است که به دلیل مواد مغذی و طعم خوشمزه‌اش، در تمام نقاط کشور طرفداران بسیاری دارد. آبگوشت بامیه نیز از جمله غذاهای محلی و اصیل این منطقه است که به ویژه در ایلام مورد علاقه قرار می‌گیرد. همچنین، کپه ایلامی که شباهت زیادی به کوفته دارد، یکی دیگر از غذاهای محلی است که در این منطقه تهیه می‌شود و حتی در کشورهای عربی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

قزوین

در استان قزوین، قیمه آبدار یا دم کباب به عنوان یکی از غذاهای محلی شناخته می‌شود. انار پلو نیز یکی از لذیذترین انواع پلو در ایران است که معمولاً برای جشن شب یلدا سرو می‌شود. دیماج یا دویماج یک میان وعده سبک است که به عنوان عصرانه، همراه با میوه‌های فصل یا چای سرو می‌شود. مردم قزوین این غذا را به عنوان غذای سنتی در مواقع مختلفی مانند شب چهاردهم، افطار و صبحانه مصرف می‌کنند.

همدان

در استان همدان، غذاهای محلی معروفی وجود دارند که شامل آش هویج و جو همدانی، آبگوشت فلفل ملایری، خورش غوره بادمجان همدانی، کوفته همدانی که یکی از غذاهای محبوب مجالس است، و آش خشکبار که یک غذای خوشمزه و مقوی است و به خصوص مورد توجه مردم ملایر قرار دارد.

سیستان بلوچستان

در استان سیستان و بلوچستان، پلو بریانی یک غذای لذیذ و مجلسی است که در استان‌های جنوبی کشور مانند سیستان و بلوچستان، هرمزگان و خوزستان از محبوبیت زیادی برخوردار است. لنجو یا ماهی آب پز سیستانی، تباهگ که یک خوراک خوشمزه محلی بلوچ‌ها است و از زمان‌های قدیمی جزئی از سنت‌های آن‌ها بوده و پکوره بلوچی (پاکوره) که یک میان‌وعده خوشمزه به شمار می‌آید. املت سوزی نیز یکی دیگر از غذاهای محلی این استان است.

خراسان رضوی

در استان خراسان رضوی، از جمله غذاهای سنتی و محلی مربوط به مشهد، دیگچه مشهدی است که یک دسر لذیذ است و شبیه به شله زرد است. همچنین خورشت ریواس مشهدی که ترش و خوشمزه است، و اشکنه قروت که سرشار از کلسیم می‌باشد، از دیگر غذاهای معروف هستند. همچنین یتیمچه مشهدی یا یتیمچه نیشابوری، و شله مشهدی که معمولاً برای نذری دادن استفاده می‌شود نیز معروفند.

گلستان

در استان گلستان، باسترمه پلو یکی از غذاهای محلی و مربوط به قوم ترکمن است. همچنین چکدرمه، یکی از غذاهای سنتی این قوم با قدمتی بسیار قدیمی از هزاران سال قبل است که معمولاً در ایام محرم به عنوان نذری پخته می‌شود.